Οι διατροφικές διαταραχές δεν είναι μόνο ... γένους θηλυκού!

Η βιγορεξία ή Σύνδρομο του Άδωνη είναι μία νέα διαταραχή εικόνας σώματος που αφορά ιδιαίτερα τον ανδρικό πληθυσμό και έχει επικίνδυνες συνέπειες για την υγεία του ατόμου.

Για πολλές δεκαετίες, η περισσότερη προσοχή δίνεται στις διατροφικές διαταραχές που χαρακτηρίζουν κυρίως το γυναικείο φύλο (νευρογενής ανορεξία και βουλιμία και πρόσφατα η νευρογενής ορθορεξία). Στις Η.Π.Α., το λεπτό σώμα αποτελεί το ιδανικό πρότυπο για μία γυναίκα, οι άντρες ωστόσο ενθαρρύνονται να είναι μυώδεις. Παρατηρείται μία τάση για ιδιαίτερη μεταχείριση των ανδρών για το σώμα τους που ονομάζεται αντίστροφη ανορεξία ή βιγορεξία. Η βιγορεξία (bigorexia/muscle dysmorphia) ή σύνδρομο του Άδωνη (Adoni's syndrome) είναι μία νέα διαταραχή όπου ένα άτομο έχει μία διαστρεβλωμένη εικόνα για το σώμα του, πιστεύοντας ότι έχει μειωμένο μυικό ιστό και αδύνατο σώμα. Έτσι, αισθάνεται την υποχρέωση να κάνει κάθε είδους ενέργεια προκειμένου να αυξήσει τη μυική του μάζα. Η αύξηση του βάρους μέσω της αύξησης της μυικής μάζας γίνεται εμμονή και μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για την υγεία του ατόμου. Εμφανίζεται κατά πλειοψηφία σε άνδρες, χωρίς να αποκλείεται η εμφάνιση σε γυναίκες που ασχολούνται με τη μυική δομή του σώματός τους. Η ιατρική κοινότητα δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει επίσημα τη βιγορεξία ως ψυχολογική διαταραχή.

Τι προκαλεί την εμφάνιση βιγορεξίας;

  • Κοινωνικές επιρροές: Η παγκόσμια άποψη ότι η ομορφιά βασίζεται στην εξωτερική εμφάνιση και τα πρότυπα που προωθούνται για ένα δυνατό, μυώδες ανδρικό σώμα.
  • Ψυχολογικές μεταβολές: Ψυχολογικές καταστάσεις όπως συναισθηματικός πόνος, κατάθλιψη, άγχος και στρες μπορούν να οδηγήσουν σε διαταραγμένες συμπεριφορές για την εξωτερική εμφάνιση.
  • Οικογενειακή δυσαρμονία και λανθασμένα πρότυπα που δημιουργούνται στο οικογενειακό περιβάλλον.
  • Αίσθημα τελειομανίας και η επιδίωξη του τέλειου σώματος

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Τα χαρακτηριστικά που γίνονται αντιληπτά και οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει διαταραχή εικόνας σώματος συνοψίζονται ως εξής:

  • Το άτομο αναφέρει διαρκώς ότι έχει πολύ λεπτό και αδύναμο σώμα
  • Απορρίπτει την εικόνα του, εκφράζοντας υπερβολική ανησυχία για αυτήν και συγκρίνοντας τον εαυτό του με άλλους
  • Έχει εμμονή για την επίτευξη ενός μυώδους σώματος
  • Εφαρμόζει εξοντωτικά προγράμματα άσκησης, με μεγάλη διάρκεια και ένταση
  • Λαμβάνει συμπληρώματα διατροφής, στεροειδείς ουσίες και ακολουθεί διατροφικό πρόγραμμα εξαιρετικά πλούσιο σε πρωτεΐνες με σκοπό να αυξήσει τη μυική του μάζα
  • Αισθάνεται θυμό και οργή αν δεν ασκηθεί εντατικά μια μέρα ή αν παραλείψει ένα μεγάλο γεύμα
  • Έχει συχνή επαφή με τον καθρέφτη χρησιμοποιεί καθημερινά τη ζυγαριά

Ποιες οι συνέπειες της βιγορεξίας;

Το άτομο που πάσχει από βιγορεξία έχει αυξημένο βάρος που οφείλεται κυρίως στην ιδιαίτερα αυξημένη μυική μάζα. Πιθανώς εμφανίζει σκελετικά προβλήματα και περιορισμό κινητικότητας, λόγω των μεγάλων μυών. Επίσης, παρατηρείται διαταραγμένη λήψη τροφής, μιας και προτιμώνται σχεδόν αποκλειστικά τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες (ομάδα κρέατος και γαλακτοκομικών) και παράλληλα χαμηλές σε λιπαρά, ενώ αποφεύγονται οι πηγές που περιέχουν υδατάνθρακες (ρύζι, πατάτα, ζυμαρικά, ψωμί, φρούτα και λαχανικά). Γίνεται συστηματική χρήση πρωτεϊνούχων συμπληρωμάτων και στεροειδών ουσιών που αποσκοπούν στην αύξηση της μυικής μάζας. Τέλος, αναφέρονται συχνές ζαλάδες, πονοκέφαλοι και ορμονικές δυσλειτουργίες.

Τι πρέπει να κάνουμε;

Οι παράγοντες που προκαλούν τη διαταραχή αυτή φαίνεται ότι προέρχονται από το πολιτισμικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο μιας κοινωνίας, όπως όλες οι συναισθηματικές – διατροφικές διαταραχές. Επομένως, η θεραπεία πρέπει να εστιάζει στη συμπεριφορική συμμόρφωση του ασθενούς και την αλλαγή της αντίληψης περί εικόνας σώματος. Παράλληλα, η στήριξη από φίλους και γονείς θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Καταλυτικός είναι ο ρόλος του ψυχολόγου στη διόρθωση αυτών των αντιλήψεων, όπως και ο ρόλος ενός διατροφολόγου και ίσως ενός γυμναστή.